Co to jest patriotyzm?

„Człowiek jest takim, jakim jest, głównie dlatego, że żyje w takim, a nie innym kraju i oddziałuje na niego taka, a nie inna kultura; ojczyzna kształtuje go fizycznie i duchowo, intelektualnie i moralnie, w wymiarze indywidualnym i społecznym; człowiek zawdzięcza jej to, że istnieje, że się rozwija, ze posiada swój język, kulturę i uwarunkowaną nimi osobowość”

Ojczyzna(z tryptyku prawo ojczyzna sztuka) Jacek Malczewski popr.Jacek Malczewski – „Ojczyzna”, środkowa część tryptyku „Prawo, Ojczyzna, sztuka”, 1903r., ojej na desce 69,5 x 98cm.

W „Encyklopedii białych plam”, (tak, tak – patriotyzm stał się biała plamą dla sporej, części obecnego pokolenia), znajduje się bardzo przydatne i dobrze wyjaśnione pojęcie patriotyzmu, jako miłości do Ojczyzny, połączonej z gotowością do ponoszenia ofiar dla niej i własnego narodu.
Tak rozumiana miłość do ojczyzny „[…] przy jednoczesnym szacunku dla innych narodów i poszanowaniu ich suwerennych praw; odnosząc się do ojczyzny, obejmuje uczucia związane z jej terytorium, krajobrazami, państwem, historią, kultura i językiem; wymaga poświęcenia dążeń osobistych sprawom narodu i ojczyzny, a w sytuacjach szczególnych – nawet ofiary z własnego życia. Swoistą jego odmianą jest patriotyzm lokalny, odnoszący się do miejscowości lub regionu, z którym jest się bliżej związanym […].

Patriotyzm związany jest z cnotą sprawiedliwości; człowiek jest takim, jakim jest, głównie dlatego, że żyje w takim, a nie innym kraju i oddziałuje na niego taka, a nie inna kultura; ojczyzna kształtuje go fizycznie i duchowo, intelektualnie i moralnie, w wymiarze indywidualnym i społecznym; człowiek zawdzięcza jej to, że istnieje, że się rozwija, ze posiada swój język, kulturę i uwarunkowaną nimi osobowość; miłość ojczyzny staje się jego powinnością moralną, ponieważ zawdzięcza jej tak wiele, nigdy nie jest w stanie adekwatnie jej się zrewanżować.

Patriotyzm obejmuje szereg różnorodnych uczuć, takich jak: miłość, przywiązanie, nostalgia i tęsknota; przede wszystkim jednak jest on swoistym aktem woli, pozwalającym na aktywne wypełnienie swoich obowiązków względem własnej ojczyzny. Do obowiązków tych, od strony negatywnej, należy między innymi unikanie szkalowania jej dobrego imienia, niszczenia narodowej kultury oraz wyprzedaż jej dóbr materialnych na rzecz innych państw czy narodów. Od strony pozytywnej natomiast – troska o jej bezpieczeństwo i pomyślność, pielęgnowanie języka i narodowej kultury, rozwijanie wiedzy o ojczyźnie, uczciwe płacenie podatków, posłuszeństwo prawowitym władzom, działanie na rzecz narodowej solidarności, aktywny udział w życiu społeczno – politycznym, a także rozwijanie w sobie i u innych samego patriotyzmu; ponieważ nie można kochać czegoś, czego się nie zna.

Rozwijanie patriotyzmu polegać musi z jednej strony na pogłębianiu wiedzy o ojczyźnie, ze szczególnym uwzględnieniem najwspanialszych kart jej dziejów i największych pomników jej kultury, z drugiej zaś na przeciwstawianiu się wszelkim tendencjom do odzierania z blasku i chwały tego, co w dziejach tych i kulturze było najpiękniejsze.

[…] Obok ojczyzny uczuciem patriotyzmu niekiedy niesłusznie obejmowani są również przedstawiciele władzy. Patriotyzm jednak to uczucie wyższego rzędu niż zobowiązanie wobec rządzących, […] wymóg lojalności względem nich nie może być stawiany wyżej niż wymóg lojalności względem ojczyzny.
Władza również podlega obowiązkowi patriotyzmu, dlatego też, jeśli źle służy ona ojczyźnie, w imię patriotyzmu można, a nawet należy, się jej przeciwstawić.

Zaprzeczeniem uczucia patriotyzmu są: nacjonalizm – charakteryzujący się przekonaniem o wyższości własnego narodu z towarzyszącą mu pogardą i wrogością do innych narodów; ksenofobia – polegająca na patologicznym strachu przed obcymi, i szowinizm – którego istotą jest bezkrytyczne i wojownicze przywiązanie do własnego kraju, przy jednoczesnym deprecjonowaniu innych.
W przeciwieństwie do nacjonalizmu, ksenofobii i szowinizmu, patriotyzmowi towarzyszy zawsze szacunek dla innych narodów, przy jednoczesnym krytycznym stosunku w odniesieniu do własnego narodu i własnej ojczyzny, pozwalając na ich trzeźwą ocenę i w razie potrzeby na zapożyczenie od innych dobrych wzorów dla ich naprawy.
Patriotyzmowi sprzeciwia się też kosmopolityzm – polegający bądź to na wyrzeczeniu się własnej ojczyzny i własnego narodu w imię ludzkości, bądź na deprecjonowaniu wartości narodowych w imię wartości uniwersalnych, bądź też wreszcie na całkowitym zobojętnieniu na ich sprawy.” (Janusz Filipowski – hasło „Patriotyzm”, [w:] „Encyklopedia białych plam”, Radom 2006, T – XX, s. 105 – 106, Uwaga! – dla potrzeb tej strony, w tekście pominięto skróty stosowane w zapisie encyklopedyczny, w kilku miejscach zmieniono interpunkcję, podkreślenia CWU).

PATRIOTYZM
jakie to proste
ukochać cię Polsko jak Matkę
z której wyszło się łona

na kolanach ucałować prochy minionej historii
pochylać głowę przed sztandarami krwawych bandaży
zapatrzeć się w pooraną bruzdami twarz
na której zapisały się dzieje
potokami łez i cierpienia

przytulić się do Twej piersi
i nasłuchiwać
jak z głębi serca
odzywają się głosy
poprzednich pokoleń

nasłuchiwać głosów Nadziei
(listopad 2011)
Czesław Wójcik – Uglis

← powrót

Możliwość komentowania jest wyłączona.